Dos siman pasa mi a comparti un reflexion riba e hayazgonan di Algemene Rekenkamer Aruba (ARA) tocante maneho financiero durante e pandemia di Covid19. Mi mensahe principal tabata simpel: un crisis no por bira motibo pa debilitacion di structura, control y responsabilidad. Awe, despues di publicacion di un segundo rapport di ARA tocante fondonan presupuestario y supervision financiero, un cos ta bira ainda mas cla: Nos no ta papia di un incidente aisla y nos ta wak un patronchi cu ta ripiti den diferente structura di gobernacion.
E rapport “Buiten beeld, buiten controle” ta describi con den practica control, supervision y transparencia a debilita den maneho di fondo publico. Segun ARA, tin situacion unda procedimento legal no tabata consistente, supervision tabata insuficiente y Parlamento no semper tabatin e informacion necesario pa eherce su rol constitucional debidamente. Pa mi, esey ta e punto mas importante di tur dos rapportnan di ARA.
Nos no mester solamente para keto na cua ta decisionnan tuma, pero tambe mester pone atencion con y bou di ki tipo di control esakinan a wordo tuma. Den ultimo tempo, pueblo di Aruba a tende hopi slogan tocante autonomia, interferencia externo y supervision financiero. Pero autonomia berdadero no ta solamente derecho; autonomia ta tambe responsabilidad.
Ora un pais ta mustra repetidamente cu su mecanismonan di control no ta funciona suficientemente, duda ta nace. Y unda duda ta existi tocante maneho financiero, supervision externo ta bira cada biaha mas inevitabel. Esaki no ta un cuestion di partido politico ni tampoco di ataca hende; esaki ta un cuestion di credibilidad institucional.
Nos no por sigui normalisa situacion unda proceduranan cu cana na un forma no corecto ta wordo adapta despues, no cu falta control, supervision ta debil y responsabilidad segun ley ta bira algo secundario. Pueblo merece un gobierno cu ta actua rapido na momento dificil. Pero pueblo merece tambe un gobierno cu ta proteha ley, confianza, y integridad di institucionnan.
Parlamentario Kelly ta bisa cu hopi claridad: “E obhetivo no ta para progreso ni para accion rapido. E obhetivo ta pa Aruba yega na un nivel unda humanidad, eficiencia y bon gobernacion por existi hunto. Pueblo no ta busca perfeccionismo, pero si ta spera avance y progreso; y progreso real ta cuminsa ora un pais tin e humildad pa reconoce patronchinan zwak — y e madurez pa coregi nan pa asina logra un Aruba mas resiliente pa e siguiente generacionnan.”
Aruba por haci miho y esaki hopi di esnan cu mi topa y papian cu nan ta bisa. P’esey mi ta convenci cu nos pueblo merece precisamente esey. “Si nos realmente kier proteha nos autonomia, nos mester cuminsa proteha credibilidad, disciplina y confianza den nos propio sistema constitucional y entidadnan gubernamental clave pa garantiza bon gobernacion.”





