E cuerpo legal di Reino (Raad van State) a publica su advies oficial riba e Ley di Reino HOFA. E veredicto ta un un sla duro pa esnan cu tabata kier a pusha e ley:  den su forma actual, e ley NO por bay Tweede Kamer. Tin 4 punto clave cu MESTER cambia prome.
Ken/ Kico ta Raad van State? 

Imagina bo cu e Raad van State ta e “miho referee” di Reino Hulandes. Tur ley di Reino mester pasa cerca nan prome. Si e referee aki bisa cu e ley tin fayo, e gobierno MESTER coregi e fayonan ey prome cu por sigui pa votacion den Parlamento (Tweede Kamer).

Aki e 4 puntonan di critica cu nan a trece: 

PUNTO 1: Aruba su debe ta mas abou desde 2011 (Sin HOFA!)

Prome cu nan a critica e ley, Raad van State a confirma algo hopi positivo pa Aruba. Nan a bisa literalmente cu e debe di Aruba a baha caba structuralmente despues di e crisis di Covid-19.

  • Na fin di maart 2026, Aruba su debe a baha te na 61% di GDP (BBP). Esey ta e nivel mas abou desde aña 2011! Y esaki a wordo logra sin HOFA, bou di Aruba su propio ley di supervision (LAft). E pregunta ta: Si Aruba ta haciendo un excelente trabou su so, pakico e ansha pa impone HOFA awor?

PUNTO 2: Artikel 38 ta un “Blanco Check” (Mester reduci e poder di Hulanda)

Artikel 38 tabata e punto di mas critica. Den e contract actual, e ta duna Hulanda e poder pa dicidi riba cualkier cambio cu Aruba kier haci den su mesun leynan financiero. Raad van State a bisa cu esaki ta demasiado amplio.

  • Raad van State ta bisa cu Hulanda su permiso mester ta limita SOLAMENTE na e cifranan principal (manera e meta di 50% debt-to-GDP y e 3.5% surplus primario). Hulanda no mester mete den e detayenan con Aruba ta maneha su pais. E version nobo mester respeta Aruba su autonomia hopi mas miho.

PUNTO 3: E Refinanciamento (Placa barata) ta un promesa fofo

Gobierno ta bende e idea di HOFA pasobra Hulanda lo bay fia Aruba placa na un interes hopi mas barata. Pero Raad van State a ranca e mascara for di e promesa aki.

  • E ley no ta bisa ki parti di e debenenan lo wordo refinancia, ki montante, ni bou di ki condicion. No tin claridad. Raad van State ta spierta Aruba: bo no por firma un contract sperando algo cu legalmente no ta para preto riba blanco den e ley.

PUNTO 4: E debenan di PPP ta scondi (E debe real ta mas halto)

Aruba tin varios proyecto grandi (manera caminda y edificionan publico) cu a wordo traha via PPP (Public-Private-Partnership ). E proyectonan aki tin nan propio debe financiero mara na nan.

  • E debe real di Aruba ta mas halto cu e 61% cu ta wordo presenta, pasobra e debenan di PPP no a wordo conta ainda. HOFA ta permiti pa “sconde” e debenan aki pa e prome 3 añanan, locual ta haci cu ningun hende sa exactamente e nivel di debe di PPP. 

E Veredicto Final

Raad van State tabata super cla: E ley aki MÈSTER bay bek na mesa. E gobierno no por mand’e Tweede Kamer ni Parlamento di Aruba asina aki.

Resumen Cortico:

  1. Artikel 38 mester cambia: Hulanda mester pone solamente den cifra, y no mete ni mina autonomia di Aruba.
  2. Debenan PPP mester ta cla: Mester sa e debe real.
  3. Maneho di CAft mester ta transparente: E evaluacion mester ta automatico y sin wega politico.
  4. Refinanciamento mester ta concreto: E interes barata mester wordo poni skirbi den ley.

Mientras cu Gobierno tabata pidi Aruba acepta HOFA, e mesun instancia di mas halto na Hulanda a bisa: “No, para un rato. E ley aki no ta sirbi den su forma actual. Mester cambi’e prome.”