Aruba Conservation Foundation (ACF) a dedica e edicion mas reciente di su programa Naturalesa ta Papia: Encuentro di Conocemento na restauracion di habitat terrestre. Durante e dos ultimo Encuentro di Conocemento cu a tuma lugar na MFA Paradera y Teresita Center San Nicolas, ACF a presenta participantenan  na e ciencia y practica tras di restauracion ecologico y e diferente maneranan cu nos por asisti naturalesa den su recuperacion.

Naturalesa ta Papia ta un programa di ACF diseƱa pa conecta comunidad di Aruba, grandi y chikito, cu nos naturalesa diverso. Den su rol como educador, ACF ta facilita experiencianan educacional cu ta inspira, informa y stimula un comprondemento mas profundo di e balor di naturalesa y e trabou di conservacion necesario pa proteh’e.

Durante e edicion aki, participantenan a explora con Aruba su paisahe terrestre a cambia a traves di tempo y door di  diferente presionnan introduci pa e ser humano. Esakinan ta entre otro bestianan domestico herbivoro introduci manera cabrito, burico y cabay cu ta cana liber y come vegetacion, matanan invasivo, disturbio di suela, erosion, secura y perdida di fuentenan di simia, cu  por limita e capacidad di un habitat pa recupera naturalmente.

Un di e mensahenan principal tabata cu restauracion no semper ta nifica planta mas mata. Restauracion ecologico ta e proceso intencional di asisti recuperacion di un ecosistema nativo cu a wordo degrada, daƱa of destrui. E proceso ta cuminsa cu compronde e ecosistema: su condicion actual, kico ta stroba su recuperacion y cua nivel di intervencion realmente ta necesario. 

 Restauracion Natural Asisti

Aunke planta matanan nativo por forma parti di un proceso di restauracion, restauracion y reforestacion no ta exactamente mescos. Restauracion ecologico tin un enfoke mas amplio: recuperacion di e ecosistema y su funcion, incluyendo composicion di e suela, vegetacion y fauna nativo, regeneracion natural y resiliencia contra secura.

P’esey, dependiendo di condicion di e area, e miho intervencion no necesariamente ta planta mas. Tin biaha e trabou ta consisti di kita of reduci e presionnan cu ta stroba recuperacion, proteha loke ya ta creciendo y duna naturalesa e espacio y tempo pa regenera naturalmente.

E acercamento aki ta conoci como Assisted Natural Regeneration (ANR). E ta basa riba un principio relativamente simpel y integra: compronde e condicion ecologico, identifica y reduci e presionnan cu ta limita recuperacion, permiti regeneracion natural y asisti solamente unda cu ta necesario. Monitoreo continuo ta yuda determina si e ecosistema ta recuperando y si tin necesidad pa adapta e maneho. Como organisacion certifica y miembro di Society for Ecological Restoration (SER), ACF ta aplica ciencia y bon practicanan internacional den restauracion ecologico, adapta na e condicionnan y necesidadnan unico di Aruba su ecosistemanan. 

Di conocemento na practica: Restauracion na Aima Coa

Durante e dos encuentronan, ACF tambe a comparti con e conocemento aki ta wordo aplica den practica na ‘Aima Coa’ (ā€˜abudancia’ na Caquetio) den Parke Nacional Arikok, unda un area di aproximadamente 3.6 hectare di sabana seco ta forma parti di  e prome proyecto di Assisted Natural Regeneration.

E prome aƱa di e proyecto ta consisti di diferente fase: proteha y comprende e area, kita obstaculonan pa recuperacion, sostene recuperacion natural, y finalmente reforsa y comparti loke a wordo siƱa. Prome cu intervencion, monitoreo ta establece un punto di referencia di condicion actual di e habitat, pa despues por determina cu tempo si e ecosistema realmente ta recuperando.

E proyecto piloto di Aima Coa ta demostra cu restauracion no tin un formula so pa aplica. Cada sitio tin su propio condicion, presionnan y capacidad pa recupera. E meta ta pa identifica kico e ecosistema tin mester y aplica e nivel di asistencia apropia. Ta premira cu lo dura un minimo di 5 aƱa prome cu por cuminsa  wak recuperacion tuma lugar. Bishitantenan na Parke Nacional Arikok tin e oportunidad di wak con e proyecto aki ta andando.

Comunidad tambe tin un rol den restauracion di Naturalesa.

ACF a enfatisa cu restauracion di naturalesa no ta limita na e trabou den areanan protegi, comunidad tambe por contribui. Algun accion cu por haci e diferencia ta pa scoge matanan nativo, evita propagacion di especienan invasivo, proteha matanan cu ta regenera naturalmente of matanan y palonan bieu cu tin decadas caba ta sobrevivi, no stroba areanan cu ta recuperando, mantene grazers manera cabrito cera y siƱa conoce cua matanan naturalmente ta pertenece na Aruba.

A traves di Naturalesa ta Papia: Encuentro di Conocemento, ACF ta sigui crea espacio pa comunidad conoce mas di Aruba su naturalesa y tambe compronde e ciencia, decisionnan y trabou cu ta tras di su conservacion.

Pasobra restauracion no semper ta cuminsa cu planta mas mata. Tin biaha e ta cuminsa cu observa, comprende y kita e presionnan cu ta stroba recuperacion natural. Pero prome cu restaura, nos mester proteha, y cada habitat cu nos proteha awe ta uno cu maƱan no mester wordo restaura.

ACF ta invita e comunidad di Aruba pa e proximo sesion di Naturalesa ta Papia: Encuentro di Conocemento cu lo tuma lugar den november cu enfoke riba e topico di Sternchi y Bubi.

Pa mas informaciom por bishita www.acf.aw/learning of sigui ACF riba Facebook, Instagram of TikTok.