ORANJESTAD – Mientras politiconan ta papia dushi over di interes abao, e “letranan chikito” den e Memorie van Toelichting di e Rijkswet HOFA ta revela un berdad spantoso: Hulanda kier control total riba no solamente presupuesto di Gobierno, sino riba henter nos “Sector Colectivo”. Esaki ta nifica AZV, SVB y nos fundacionnan!

Den e documento oficial di e Rijkswet HOFA (punto 6 di e MvT), ta para skirbi cu riba conseho di IMF, e supervision mester wordo aplica riba e “gehele collectieve sector”. Dicon? Pasobra nan ta haya cu Aruba no tin “sufisiente grip” riba e risiconan financiero cu e itenidadnan aki ta trece cune.

Kico esaki ta nifica pa abo?

Esaki no ta djis un asunto di number den un buki di presupuesto. Esaki ta afecta bo bida tur dia:

AZV y Salud Publico: Si e “collectieve sector” mester cumpli cu e normanan di e Rijkswet, esaki ta nifica cu Den Haag por exigi mas recorte den AZV si e cifranan no ta cuadra. Bo remedi y bo cuido ta bira un ficha den un wega di schaak na Hulanda. El’a pasa caba na 2020 ora Hulanda di no-where a exigi recorte di 60 miyon pa aña den AZV.

SVB y Pension: Bo pension y bo siguridad social ta cay bou di e mesun “grip” aki. Hulanda por forsa cambionan den nos sistema di pension solamente pa cumpli cu debe di pais pa yega 50%.

Fundacionnan y NV-nan: Fundacionnan cu ta duna yudansa social o educativo por wordo obliga di corta gasto pa asina Aruba por keda den e normanan di HOFA.

    E desventaha mas grandi: Hulanda ta wak ciegamente “number”

    E problema di mas grandi cu HOFA ta cu e ta pone e “Schuldquote” (e debe) riba tur otro cos. Si mañan bin un crisis nobo, Aruba no tin e libertad pa inverti den su pueblo pasobra e Rijkswet ta obliga nos pa mantene un “overschot” (surplus) di 1% riba nos presupuesto structuralmente.

    E ley ta bisa claramente: “Laten vervallen van de rijkswet kan slechts op verzoek van Aruba”, pero e decision final si Aruba “ta cla” ta keda den man di e Rijksministerraad na Den Haag.

    Na fin di dia: Un autonomia riba papel so

    Cu e Rijkswet HOFA, nos Parlamento ta bira un stempel. Tur decision importante riba nos sector colectivo mester pasa prome pa e aprobacion di Den Haag y despues pasa tuma un stempel na Parlamento di Aruba.

    Pueblo di Aruba, habri bo wowo! Nan ta bende nos e ley aki como un “spaar interes”, pero e prijs cu nos ta paga ta e control riba nos bida, nos salud, nos pension y nos futuro. Esaki no ta un yudansa, esaki ta un traspaso di poder