Recientemente Minister Xiomara Maduro di Finansa a brinda un update financiero na e Comision Financiero di Parlamento. Pa e ocasion aki Minister Maduro a brinda un bista cronologico di tur e trabounan cu a wordo haci pa stabilisa y mehora e finansa publico di Aruba, pa asina por crea espacio fiscal pa por reduci debe di Aruba y haci inversion necesario.

Un rumbo financiero nobo den 2018

E mandatario a splica cu desde aƱa 2018 Gobierno a fiha un rumbo financiero nobo pa Aruba den cual Gobierno a keda den e marco financiero cu Parlamento a autorisa den presupuesto y no bin pidi placa extra den presupuesto supletorio. Na mes momento na aƱa 2018 Gobierno a traha e Memorandum Financiero y Economico FEM den cual a stipula e caminda pa cana pa yega na surplus pa asina por baha e debe di Aruba y haya fondo disponibel pa haci inversionnan necesario. Cu e FEM como base Aruba ta cera un Protocol cu Hulanda cu ta fiha e normanan financiero pa e proximo aƱanan.

Ta para e crecemento di debe den 2019

Den aƱa 2019 Gobierno a cuminsa introduci un reforma fiscal cu tabata planea pa bay den 4 fase. Na mes momento Gobierno a controla e crecemento di debe y a trece un balanse entre presta local y riba mercado internacional. Di e manera aki ta cuminsa baha e presion di e interesnan di debenan externo. Door di e cambionan aki ta logra cu na final di aƱa 2019 Aruba ta yega cerca di un presupuesto balansa rumbo pa un surplus.

Den aƱanan di pandemia ta purba contene gasto y prepara reforma

Den aƱanan di pandemia 2020 y 2021 Gobierno a purba mas cu por pa keda tene na e normanan financiero pa no mester a presta mas placa cu ta necesario for di Hulanda. E fiansanan tabata necesario pa tene e fondonan social di SVB y AZV intacto y pa por brinda yudansa y alivio fiscal na comunidad pa evita un colapso di economia y deterioro social a consecuencia di e daƱo cu e pandemia a haci na economia y finansa di Aruba. Na november 2020 Aruba y Hulanda ta yega na acuerdo den Landspakket pa cuminsa haci reformanan necesario pa haci Aruba mas fuerte y resiliente contra desastrenan manera pandemia. Pa mehora finansa publico, Gobierno a cuminsa traha di biaha riba tena A maneho financiero, tema B Gasto y eficiencia di e aparato publico, y tema C reforma fiscal.

Den 2022 ta bolbe trece balansa entre entrada y gasto

Den aƱa 2022 economia di Aruba ta bolbe florece y Gobierno a cuminsa prepara pa trece balansa entre entrada y gasto di gobernacion pa asina habri caminda pa por yega na presupuestonon cu surplus den 2023 bay dilanti. E surplus aki ta necesario ya cu Gobierno mester crea espacio fiscal pa por reduci e debe y pa por haci inversion necesario. 

Disciplina financiero ta duna fruta den 2023

Den 2023 tin hopi mehoracion positivo debi na e disciplina financiero cu Gobierno a bin ta tene su mes na dje. Ta entrega presupuesto na tempo despues di 15 aƱa cu esaki no tabata na tempo. Presupuesto 2023 ta e prome presupuesto cu ta conta cu un surplus despues cu nos Pais a bin ta conoce solamente deficitnan. E presupuesto 2023 ta conta cu un surplus mas halto cu 1% di nos GDP, y ta cumpli asina cu e norma financiero di e Ley di supervision financiero LAFT. Den 2023 tambe a cuminsa traha cu un Nota di Comienso di AƱa (Voorjaarsnota) den cual Parlamento na un manera hopi tempran den aƱa ta haya un bista di e ehecucion y cambio den maneho di Gobierno den presupuesto. Di e manera aki ta fortifica e ā€˜budgetrecht’ di Parlamento. Na comienso di 2023 ta introduci cambionan fiscal. A prepara dos aƱa largo pa introduci un BTW, pero debi cu e partner den coalicion a hala atras na ultimo momento, Gobierno ta introduci BBO na frontera cu den cierto forma ta funciona manera un BTW. Den 2023 Gobierno a sigui traha riba mehoracion financiero, y ta ekipa Departamento di Finansa y Departamento di Impuesto pa por elimina retraso y capacita e personal cu yudansa di training di CARTAC cu ta IMF su partner Caribense pa brinda asistencia tecnico. Banda di esaki Gobierno a traha riba e leynan necesario pa maneho di material (materieel beheer) y sistema di raportahe financiero (verslaggevingsstelsel) manera poni den tema A di Landspakket. Den 2023 pa prome biaha  Gobierno ta aplica e maneho di meevaller y di e manera aki ta destina e extra fondo di surplus pa paga debe y pa haci inversion necesario.

Na fin di 2023 Aruba ta ancra normanan nobo di supervision financiero den e Ley di supervision financiero LAFT, un surplus di 1% di ā€œdept to gdpā€, gasto di personal bou 10% di gdp y e debe cu lo mester ta na 50% ā€œdebt to gdpā€ na aƱa 2040. Ta normanan cu ta bay conta pa presupuesto 2024 en adelanta.

Ta logra crece credibilidad financiero di Aruba

Un punto importante den aƱa 2024 ta e hecho cu Gobierno basa riba e recuperacion impresionante di Aruba y e seriedad demostra pa tuma desicionnan necesario, ta logra crece e credibilidad financiero di Aruba. Esaki ta keda refleha den raportnan positivo di dos compania di rating, Standard and Poor’s y Moodys cu ta duna Aruba un investment rating mandando e seƱal na inversionista y turista cu Aruba ta un pais na unda nan inversion ta sigura. Banda di esaki Gobierno a bolbe presenta den aƱa 2024 un presupuesto cu surplus y na e momentonan aki caba a presenta un presupuesto cu surplus tambe pa aƱa 2025. Muestra cu Gobierno di Aruba ta traha cu e seriedad debido cu ta inspira confiansa y ta crece e credibilidad financiero di Aruba.