Diasabra cu a pasa, esta 21 di februari, mundo a duna reconocemento na Dia Internacional di Idioma Materno, cu ta dia reconoci pa UNESCO pa promove diversidad linguistico y multilinguismo. Pa parlamentario Eduard Pieters, cu tin mas di 20 aña den e veld di educacion, e dia aki no ta un fecha ceremonial of djis di e dia ey pa celebra of conmemora. Ta un recordatorio politico cu Aruba mester trata Papiamento no solamente como idioma di cas, pero como instrumento di igualdad, aprendizahe y identidad nacional.

Aruba tin un bentaha unico: nos ta multilingual pa naturalesa. Pero e pregunta serio y critico ta: Nos ta uza e fortaleza ey pa crea oportunidad? Of nos ta laga e sistema linguistico fomenta desigualdad?

Papiamento: Idioma oficial, pero lucha ta sigui

Papiamento ta e idioma mas papia na Aruba y e ta un di nos idiomanan oficial hunto cu Hulandes, desde mei 2003. Pero “oficial” riba papel no ta automaticamente “igual” den practica. Si un mucha ta drenta scol cu su idioma materno ta Papiamento, pero e sistema no ta fortalece alfabetisacion y comprension profundo den e idioma ey, nos ta creando un desbentaha desde dia uno. E resultado ta visibel: mas frustracion, mas atraso den lectura y mas riesgo cu algun mucha ta perde confiansa den su mes.

Educacion: Un paso adelante, pero mester consistencia

Un desaroyo importante anuncia: como parti di e maneho nobo di idioma, a introduci alfabetisacion na Papiamento oficialmente na klas 1 na tur scol basico pa aña escolar 2024–2025. Esaki ta un paso cu PPA y Eduard Pieters por reconoce como un progreso real, pasobra ta pone e idioma materno na e fundeshi di aprendizahe.

Pero djis un maneho so no ta suficiente! Implementacion ta loke ta separa vision for di propaganda. Un resumen di e Integraal Taalbeleid (2024) ta pone un punto fuerte y cla: pa e maestronan por uza Papiamento y Hulandes como e idiomanan di instruccion den enseñansa basico, nan mester domina ambos idioma riba un nivel B2/C1. Si nos no inverti serio den formacion, coaching y material di calidad, e cambio lo keda superficial y e mucha lo paga e prijs y sufri e consecuencia un biaha mas.

Dia di Idioma Materno ta un prueba di gobernansa

Dia di Idioma Materno no ta pa poesia y propaganda so; ta pa implementa, salvaguardia, fortifica y evalua maneho. Algun pregunta politico cu Eduard Pieters ta lansa:

  • Con nos ta midi progreso? (e resultadonan di lectura, retencion, bienestar di mucha)
  • Ken ta responsabel pa calidad di implementacion? (ministerio, SKOA, DPS, IPA, formacion docente, inspeccion)
  • Cuanto fondo ta bay realmente na Papiamento den klas? (material, tempo, evaluacion)

Si Aruba ta serio riba e aspecto di dignidad, nos mester stop cu e idea cu Papiamento ta “bon pa cultura” pero no “fuerte pa scol”. Esaki ta exactamente e tipo di mentalidad cu ta crea barera social.

Finalmente Eduard Pieters kier enfatisa cu Papiamento ta mas cu idioma. Papiamento ta e forma cu nos muchanan ta pensa, ta sinti, ta interpreta mundo. No ta pornada cu UNESCO ta recorda nos tur aña, pa protega idioma materno, paso asina ey bo ta protega dignidad humano y futuro di comunidad. 

Pa Eduard Pieters, e mensahe di diasabra pasa ta actual pa tur aña: Papiamento den educacion no ta un opcion mas, sino un derecho cu nos mester respeta y acepta. Aruba mester sigui fortalece alfabetisacion den Papiamento, eleva nivel di e maestronan y pone e metanan midibel cu transparencia. Pasobra ora nos sembra aprendizahe den idioma cu un mucha ta compronde mihor, nos no ta solamente defendiendo cultura, nos ta construyendo igualdad.