Salud mental na Aruba ta bira cada dia mas un tema urgente. Durante hopi aña, e tema aki a keda banda di debate publico y decision politico, apesar di e hecho cu tur problema social, violencia relacional, adiccion, stress laboral y problema familiar tin un conexion directo cu salud mental. Siman pasa, parlamentario Eduard Pieters di fraccion di PPA a sinta hunto cu directiva di Psicologo Arubano Uni (PAU), e asociacion di psicologonan di Aruba, pa tene un combersacion profundo riba e estado actual di salud mental na nos isla.

Un vision cla y contundente

Durante e encuentro, psicologo Dimitri Halley, president di PAU, a comparti un vision cla y contundente: Aruba mester cambio structural urgente den su sistema di salud mental. Segun Halley, ainda tin hopi trabou pa haci pa pone psicologia na e lugar cu realmente e merece dentro di nos sistema di salud y dentro di nos sociedad.

E meta di PAU ta simpel pero ambicioso: reuni e psicologonan di Aruba pa fortalece e profesion y sali na vanguardia di desaroyo di salud mental na nos comunidad. “Nos ta sinti cu mester bin cambionan grandi den structura, sistema y contenido di e veld,” Halley a expresa. “Tin un falta serio den e tereno aki. Si nos ta mira honesto, tur problema social tin un relacion cu salud mental.”

Stigma social obstaculo di mas grandi

Un di e obstaclonan mas grandi pa progreso den Aruba ta stigma social. Ainda tin hopi hende cu ta kere cu ora un persona bay na un psicologo, esaki ta nifica cu e persona “ta loco”. Segun Halley, e percepcion aki ta dañino y ta stroba hopi hende di busca e ayudo profesional cu nan mester.

“Den deporte internacional nos ta wak cu e mihor atletanan di mundo ta traha cu psicologo pa fortalece nan concentracion, disciplina y rendimento,” Halley a explica. “Psicologia ta un instrumento poderoso pa desaroyo humano. E no ta solamente pa ora problema ta grave; e ta pa guia, pa preveni y pa yuda hende crece.”

Posicion di psicologia den sistema medico

Halley tambe a lanta preocupacion riba posicion di psicologia dentro di sistema medico. Segun e, ainda tin falta di reconocimento real pa e rol crucial cu e psicologonan por hunga den tratamento integral di salud. Psikiatra ta enfoca principalmente riba e aspecto biologico y kimico di e trastornonan mental, tratando problema riba nivel neurologico y farmacologico. E psicologonan, sin embargo, ta traha mas profundo riba trauma emocional, comportamento humano, contexto cultural, espiritualidad y dinamica social.

Pa Halley, e dos disciplina mester traha hunto pa logra e cuido mas completo pa e pueblo. Sinembargo, e structura actual no semper ta refleha e balans necesario pa logra esaki.

Modelo social como un presion grandi

Mas leu di sistema medico, Halley ta pone un pregunta mas profundo riba modelo social di Aruba mes. Segun su analisis, Aruba di awe no ta e mesun isla trankilo di antes. Presion economico, crecemento turistico, materialismo y ritmo di bida cada bes mas rapido ta crea un ambiente cu por afecta salud mental di comunidad.

“Nos tabata conoci Aruba como ‘One Happy Island’,” Halley a reflexiona. “Pero si nos ta honesto cu nos mes, e felicidad ey no por ta sostenibel si nos ta perde paz y trankilidad den nos bida diario. Un sociedad cu ta biba solamente pa produci mas placa y mas consumo no ta necesariamente un sociedad saludabel.”

Crecemento di adiccion di medicamento

Un otro alerta serio cu Halley a comparti ta crecemento di adiccion cu hopi biaha ta pasa den silencio: dependencia riba medicamento. Mientras debate publico hopi biaha ta enfoca riba droga ilegal of alcohol, el ta adverti cu adiccion na pilder prescribi ta bira un problema cada bes mas serio den sociedad. Uzo excesivo di medicamento pa p.e. ansiedad, dolor of insomnio ta creciendo y por crea dependencia dificil pa controla. “E problema aki ta creciendo silenciosamente,” Halley a indica. “Y nos mester trata esaki cu hopi seriedad.”

Pa Halley, e encuentro cu parlamentario Pieters tabata un paso importante. El a expresa su sorpresa cu un parlamentario a tuma tempo pa profundisa den e tema aki, algo cu segun el no ta pasa hopi frecuentemente.