Rijkswet HOFA no ta simplemente un acuerdo pa Aruba haya interes mas abou of pone su finansa na ordo. Segun lider di fraccion di PPA, Eduard Pieters, e debate ta   mishi cu algo hopi mas fundamental: e posicion autonomo di Aruba dentro di Reino Hulandes y autoridad di Parlamento di Aruba según nos Constitucion. 

Pieters a dedica parti importante di conferencia di prensa di PPA pa splica, pakico PPA ta contra e Rijkswet y cu no por present’e como si PPA ta contra supervision, disciplina financiero of cooperacion cu Hulanda. “Nos no ta contra supervision. Nos no ta contra reduccion di interes. Nos no ta contra pone nos finansa na ordo.” E pregunta, segun Pieters ta, si e construccion cu a scoge ta respeta nos Statuto, nos Constitucion y autonomia di Aruba.

Articulo 3: finansa di Aruba no ta asunto di Reino

Pieters a bay bek na e base constitucional di Reino.El a señala Articulo 3 di Statuto, cu ta determina cual asunto ta responsabilidad di Reino, incluyendo defensa, e relacionnan exterior y nacionalidad di Reino Hulandes. Su punto politico ta, cu maneho financiero interno di Aruba no ta menciona como un asunto di Reino. Pa Pieters, esey ta crucial. Aruba a lucha y a acepta libremente su posicion como pais autonomo dentro di Reino. Cooperacion tin su lugar, pero autoridad di Aruba cu NO ta entrega na Reino, no por simplemente ta añadi via un construccion financiero pa medio di un ley di Reino (Rijkswet).

Articulo 38: cooperacion mester ta realmente liber

Pieters a señala despues na Articulo 38 di Statuto, cu ta ofrece posibilidad pa e paisnan dentro di Reino traha hunto via acuerdo mutuo. E palabranan clave, segun Pieters, ta libremente y cooperacion. Pieters ta argumenta cu cooperacion ta perde su caracter voluntario, si un pais den un crisis economico ta haya acceso na financiamento, solamente bou condicion cu e acepta un cambio profundo den su leynan local y Statuto. El a pone e contexto den periodo di COVID, ora Aruba su economia a sufri un golpi extraordinario. “Bo ta na rudia, bo economia a cay, bo mester placa. Anto nan ta bisa: mi ta presta bo, pero bo mester acepta di entrega bo dignidad y kibra bo Constitucion. Esey ta ‘vrije samenwerking’?” Pa Pieters, esey ta e pregunta cu Gobierno no por evita.

Si bo kier cambia e relacion, Statuto tin un procedimento

Pieters a señala tambe na Articulo 55 di Statuto, cu ta regla e procedimento pa cambio di Statuto. Su argumento ta simpel: si Aruba kier entrega of modifica un parti fundamental di su autoridad autonomo ancra den nos Constitucion y Statuto, no por haci esey indirectamente. Tin un procedimento largo y rigoroso pa ora kier haci un cambio. Si kier haci un cambio, uza e procedimento ey. Pa Pieters, esaki ta exactamente pakico e debate rond di HOFA no por ta reduci na “Hulanda ta ofrece interes mas abou.”

E pregunta ta kico Aruba ta acepta structuralmente na cambio. 

A pasa riba Parlamento

Pero Pieters su critica no ta solamente dirigi na Hulanda. E ta responsabilisa directamente Gobierno actual di Aruba. Segun Pieters, e Gobierno actual a aproba e propuesta di Rijkswet y a manda e proceso dilanti na nivel di Reino, sin trece e asunto na tempo na nos Raad van Advies y prome na Parlamento di Aruba pa un debate substancial. Pieters ta considera esey particularmente preocupante pasobra, algun di e mesun politiconan cu awe ta minister, anteriormente a sostene e acuerdonan haci durante un IPKO, pa e.o. tur Consensus Rijkswet mester haya sosten di Parlamento prome cu e bay Conseho di Minister di Reino. “Awor cu nan ta minister, nan a lubida loke nan mes a palabra.”

Una vez e propuesta ta den proceso legislativo di Reino, Pieters ta señala, influencia directo di Parlamento di Aruba ta bira hopi mas limita. Precisamente p’esey el a bay Hulanda anteriormente na april 2026 pa papia cu e fraccionnan politico aya na Hulanda y splica e preocupacionnan Constitucional, di Statuto y di progreso di Aruba denter di Reino Hulandes.

No ta un pelea contra Hulanda

Pieters ta rechasa tambe cualkier intento pa presenta e posicion como anti-Hulanda.

Aruba ta forma parti di Reino riba base di igualdad, ekidad y cooperacion. Precisamente p’esey,  e relacion entre e paisnan mester respeta e marco huridico cu nan mes a acorda.

Pa PPA, e linea ta cla: Supervision si. Cooperacion si. Disciplina financiero si. Pero no pasa riba Statuto, Constitucion,  Parlamento y autonomia pa logra esey.

Pasobra, segun Pieters, e decision cu ta tuma awe no ta solamente pa e Gobierno actual. E por determina cuanto autoridad Aruba lo tin mañan. Esaki nos kier laga como legado na nos yiunan? Con sostenibel esaki ta? Gobierno AVP-FUTURO su decision ta perhudica e Constitucion di Aruba cu tanto a lucha p’e y nos no lo por lag’e pa nos futuro generacionnan.

“Esaki no ta solamente un cuestion di finansa. Ta un cuestion fundamental di nos autonomia y Gobierno no por entrega esey sin pueblo su bos, via su Parlamento, ya cu Parlamento tin e prome palabra.”