Mientras mi ta sigui e discusion tocante UTV y ATV, mi ta ripara cu tin un grupo grandi di hende cu nan voz no ta wordo skucha. No pasobra nan no ta preocupa. No paso nan ta di acuerdo cu locual ta pasando. Y tampoco paso e industria di UTV no ta afecta nan. Simplemente, ta paso nan no ta organiza. Nan no ta manifesta. Nan no tin un convoy para dilanti Bestuurskantoor y no tin un asociacion cu ta papia pa nan y representa nan. Nan ta simplemente hende comun cu ta biba nan bida na Aruba.

Mi kier pidi nos Gobierno y nos oposicion: Pa por fabor, no lubida nos.
Scucha e tour guides nan. Nan miedo di perde nan trabow ta real. Un trabou ta hopi mas cu un salario. Tin un famia tras di dje, gastonan pa paga y yiunan pa cria. Nan merece di wordo scucha. Pero mientras boso ta scucha e hendenan cu ta para dilanti di boso, ta grita cu borchi den man y fanfaria, hasi nos un fabor corda tambe riba tur e hendenan cu no ta ey. Nan tambe ta e pueblo cu boso mester representa y tene cuenta cu interes general. Corda cu e decisionnan cu boso ta bai tuma awe, nan tambe lo mester biba cu nan mañan.
Ken ta papia pa e residente comun? E hende cu ta lanta tur mainta, bai trabou, cuida su famia y simplemente kier bin cas y haya un poco paz. E hende cu ta cera bentana ora un convoy di UTV ta pasa y toch no por combati e stof cu nan tin cu biba cu ne dia aden y dia afo. E famia cu mester keda keto mientras otro convoy ta pasa cu nan desordo y nan stof. E hende cu djes kier goza di un diadomingo mainta den trankilidad di su cas despeus di un siman duro. E residente cu a reclama antes, pero cu despues a dicidi di stop, pasobra nada ta cambia.
Algo cu nos tur na Aruba lo reconoce. Bo ta bai trabou. Bo ta bai busca bo yiu. Bo tin un afspraak. Bo ta cansa y pura pa jega bo cas despues di un dia largo. Pero bo tin cu waarda pa un grupo di tour grandi di UTV/ATV na un rotonde of cruzada y trafico ta wordo stanca cu un convoy di mas cu 10 UTV por pasa hunto. E UTV nan ta pasa , un tras di otro mientras cu un guide ta blokia e caminda. Mientras tanto, tur otro hende ta warda. Trafico ta acumula, e residente comun tin cu waarda, sera boca ,y acomoda un actividad comercial turistico. E cos aki por zona manera un inconveniencia chikito. Pero calidad di bida no ta wordo perdi door di cosnan grandi, pero e ta desparce poco poco. E stof, e zonido, e waardamento den trafico, e falta di un bida trankil den bo mes un cas.
Finalmente e sentimento cu, pasobra turismo ta asina importante pa Aruba, semper ta nos hendenan ta esun nan cu mester haci espacio pa e turista of esnan cu ta sirbi e turista y gana placa di e turista. Nos no ta conta. Nos tey pa sirbi y ta keda invisible. Turismo ta importante pa Aruba. Pero nos como residente nunca mester sinti cu nos bienestar no tin balor ariba nos mes un isla.
E problema aki no a cuminsa di repente pa motibo di e caso na corte cu tin awor. Gobierno di Aruba tawata sa di e problemanan aki pa añas..Gobierno mes a reconoce accidentenan, hendenan cu a keda herida, daño na naturalesa, problemanan den trafico y molester pa residentenan causa pa stof y zonido, di e UTV ATV nan aki.
Na 2023 Gobierno a stop di duna permiso nobo y transfer di permiso pa UTV/ATV. Na 2024 Gobierno a anuncia un maneho specificamente pa regula y reduci uso di ATV y UTV. Grupo nan di vehiculo di UTV/ATV a wordo reduci na dies vehiculo. Y Gobierno mes a bisa cu hasta dies tabata demasiado. A papia di rutanan alternativo. Kico a pasa cu tur esaki anto?
Con un problema cu Gobierno mes a reconoce añas pasa awo a bira un pelea entre ciudadanonan awe? E tour guides so no a causa e problema aki. Hopi di nan ta empleado cu tur mainta simplemente ta bai nan trabou den un industria cu Gobierno a permiti crece pa loco, sin suficiente control y “ handhaving”. Awor, comprendiblemente, nan tin miedo di kiko lo pasa cu nan trabou. E residentenan tampoco no a crea e problema aki. Nan ta pidiendo pa un alivio pa añas caba. Naturalesa sigur no a crea e problema.
E fracaso tabata cu nos a laga e problema crece sin resolve. Y awor tour guides, residentenan y gruponan ambiental ta wordo poni contra otro, mientras cu tur di nan mester a wordo protegi hopi tempo pasa door di regulacion sensato di nos gobernantenan.
Tin un otro motibo pakico nos lidernan mester tene cuidao di kere cu un pueblo cu ta keda keto ta un pueblo cu ta satisfecho. Mira comentarionan ariba social media di Aruba durante e ultimo añanan. Waak e reaccionnan di hende cu ta post video di convoynan, nubia di stof, obstruccion di trafico of daño na nos naturalesa.
Social media no ta un encuesta cientifico. Pero un manifestacion di un grupo chikito cu ta causa hopi buya tampoco no ta un. Paso un grupo ta bon organiza no kiermen cu e ta representa mayoria di nos. Paso un hende ta keda keto no kiermen cu e ta pertenece na e minoria. Tin biaha hende simplemente ta cansa di bringa. Tin biaha nan no kier nan nomber riba Facebook. Tin biaha nan no kier e hostilidad cu por sigui despues cu nan expresa un opinion.
Tin biaha tin motibonan mas serio pakico hende ta keda keto. Mi ta corda cu un paar di aña pasa, despues cu residentenan na Malmok a reclama publicamente tocante molester di UTV, incidentenan hopi preocupante a sigui. Casnan y propiedad relaciona cu hende nan cu a papia publicamente a wordo tira riba nan of vandalisa. Mi no ta bisa ken tabata responsabel. Esaki no ta e punto. E punto ta kiko experiencia asina ta haci cu un hende. E ta haci un hende puntra su mes: mi kier echt pone mi nomber ariba mi comemtario? Mi kier hinca mi famia den peligeri? Ta vale la pena pa papia, sabiendo kiko por sigui despues? Y tin biaha e hende ey ta dicidi di no bisa nada y keda ketu.
Silencio no semper ta nifica acuerdo. Tin biaha silencio ta pa proteja bo mes y bo famia.
Si hendenan cu, recurso y conexion por cuminsa duda pa papia, imagina bo e ciudadano comun cu no tin e ventahanan ey. Un hende cu no sa ken pa yama. Un hende cu no por paga un abogado. Un hende cu no ta pertenece na ningun organizacion.Y esun cu simplemente ta pensa: Ningun hende lo scucha mi toch.
Ken ta representa e persona ey?
Ta supone cu gobierno y esnan den oposicion ta esun cu mester representa e grupo grandi di hendenan aki tambe. Nan responsabilidad no ta solamente pa reacciona y representa e interes di e hendenan cu por organiza nan mes mihor. Nan responsabilidad ta tambe di busca y scucha e hendenan cu no tin un luga na mesa.
Tin un otro banda di e discusion aki tambe cu merece hopi mas atencion: esey ta seguridad. Hende a wordo seriamente herida den accidente cu UTV y ATV. Tabata tin varios morto. Profesionalnan medico a expresa preocupacion tocante e cantidad di herido grave. Sinembargo, publico ainda no ta parce di tin acceso facil na estadisticanan oficial publica regularmente cu ta mustra cuanto accidente cu UTV/ATV tin, cuanto herido serio, hospitalizacion y morto ta ocuri. Pakico no? Si nos ta bai proteha un industria, nos no mester comprende tambe e costo humano completo? Ningun di esaki kiermen cu e industria mester desaparece. E ta nifica cu Aruba finalmente mester regul’e bon. Convoynan mas chikito. Rutanan designa y sensato. Reglanan pa evita cu tour nan comercial ta stroba trafico normal innecesariamente. Norma nan pa velocidad y zonido. Vehiculonan cu ta safe. Equipo di proteccion y training adecuado. Proteccion di area nan natural sensitivo. Respet pa barrio nan residencial. Publicacion transparente di datonan di accidente y enforcement.
Esaki no ta anti-turismo. Esaki ta turismo responsabel. Tin espacio pa compromiso. Pero compromiso no por nifica cu un grupo organiza ta wordo scucha mientras tur otro hende ta absorba e consecuencianan den silencio. Nos Prome Minister mester scucha e tour guidesnan. Nos oposicion mester scucha e guidesnan. Gobierno di Aruba mester skucha compania responsabel y mester tin comprension pa e hendenan cu nan trabou lo por wordo afecta.
Pero por fabor, duna e mesun atencion na e hendenan cu no ta manifesta. E pensionado cu kier un poco paz. E trahado cu ta purba pasa un rotonde. E tata of mama cu ta bai busca un yiu. E residente cu ta bari stof for di su porch y cu ni por logra bende su cas pa motibo di e ruta di UTV ta pasa dilanti di nan cas. E hende cu tin miedo di reclama. E Arubiano comun cu ta mira nos costa y ta puntra su mes kiko lo keda pa e proximo generacion.
Nan tur ta conta.
Esaki nunca mester bira guides contra residentenan. E no mester bira un asunto di rico contra pober, manera tin hedne ta purba pint’e. E no mester bira e Arubiano contra esnan cu a skohe di hasi Aruba nan cas y a contribui na e bienestar di e isla. E no mester bira ambientalista contra trahado. E divisionnan ey solamente ta kita nos atencion for di e pregunta cu realmente ta
importamte: Con nos ta bai sigi crece un industria turistico cu ta ofrece bon trabou, sin pidi e pueblo di Aruba sacrifica nan seguridad, nan naturalesa y nan calidad di bida pa sosten’e?
Turismo ta nos motor economico. Nos tin mester di dje. Nos mester aprecia e hendenan cu ta traha den dje.Pero Aruba no ta solamente un destinacion. Aruba ta nos cas.
Ora nos lidernan politico sinta cu e hendenan cu, comprendiblemete, ta lucha pa nan pan, mi ta spera cu nan lo waak rond di e mesa y waak e stoelanan bashi di e hendenan cu no tin un luga na e mesa. Y puntra: Ken NO ta sinta na e mesa aki?Pasobra tin hopi hende cu nunca lo manifesta. Nan nunca lo bin cu un convoy y blokia caminda. Nan nunca lo tene un borchi den man pa manifesta. Nan nunca lo papia den un microphone. Hopi di nan ni lo laga un comentario riba Facebook. Pero nan tey si…Nan ta warda den trafico. Nan ta cera nan bentanan. Nan ta limpia e stof. Nan ta mira kiko ta pasando cu e isla cu nan stima. Nan ta biba tur dia cu tur e consecuencianan.
Nan merece algo hopi simpel for di e hendenan cu nan a eligi pa representa nan: Pa wordo mira. Pa wordo scucha.Y pa nan tambe tin un stoel na mesa.
Por fabor, no lubida nos.





