Un asunto di peso constitucional ta pasando den silencio, mientras pueblo di Aruba ta ocupa cu otro preocupacion diario. Durante un reunion reciente di Conseho di Reino, a trata e controversial Ley di Consenso HOFA. Segun parlamentario Eduard Pieters, fraccion di PPA no ta dispuesto pa laga esaki pasa sin cuestiona.

Pa Pieters, e proceso rond di HOFA no solamente ta preocupante, sino ta un asunto cu ta mishi directamente cu e autonomia constitucional di Aruba dentro di Reino Hulandes.

Un “Ley di Consenso” sin consenso real

Na augusrus 2025 Parlamento a haya di compronde den un reunion cu PPA a pidi pa mas di  7 luna prome cu gobierno di Aruba a scoge pa manda e ley di supuesto “consenso” pa Rijksministerraad Conseho di Minister di Reino. Siman cu a pasa nos a compronde cu a manda e ley aki Raad van State pa conseho, despues cu a trat’e den Conseho di Minister di Reino. P’esey Eduard Pieters di fraccion di PPA ta lansa un pregunta fundamental: “Con por yama esaki un ley di consenso si Parlamento nunca a duna su consenso?”

Segun Pieters: “E leynan di consenso den Reino ta basa riba Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, specialmente articulo 38. E principio di base ta cla: den Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO)  a palabra cu paisnan autonomo mester participa activamente den proceso legislativo pa por trata un ley riba nivel di Reino.

Sin participacion di Parlamento, consenso no ta consenso, ta imposicion!”

Acuerdo di 2022 completamente ignora

Durante reunion di Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) na 2022, e parlamentarionan di e paisnan di Reino a acorda algo fundamental: cualkier ley di consenso mester pasa prome pa Parlamento, den un proceso transparente unda ta involucra tur fraccion y parlamentario.

“E decision cu e parlamentarionan a tuma na 2022 tabata precisamente pa proteha legitimidad democratico. Ironia politico ta, cu algun di e ministernan cu awor ta den gobierno, esta Arthur Dowers y Gerlien Croes, tabata netamente e parlamentario na e momento cu nan a bringa pa e acuerdo realisa”. Awe, segun Pieters, e mesun lidernan aki ta opta pa bypass e proceso cu nan mes a acepta.

Shete luna di espera pa algun minuut di reunion

Fraccion di PPA a pidi desde 30 januari 2025 pa Parlamento trata e asunto di ley di HOFA formalmente. Finalmente a convoca e reunion despues di shete luna. Pero manera cu Pieters a subraya: “E reunion a keda casi sin contenido real. Despues di algun minuut, a dicidi pa schors e reunion. Motibo? Segun informacion cu a sali na mes momento, e ley tabata practicamente “done deal” den Conseho di Minister di gobierno actual caba, pasobra nan a manda e ley aki pa Conseho di Minister di Reino”.

Pa Pieters, esaki ta un señal alarmante: proceso constitucional ta sigui, mientras Parlamento, e institucion democratico principal di pais, ta keda un banda.

Un debate cu ta toca historia di Status Aparte

E controversia di HOFA ta bira ainda mas sensitivo den un momento simbolico: Aruba ta celebra 40 aña di Status Aparte. Status Aparte no tabata un regalo. Tabata resultado di mas di 60 aña di lucha politico y social pa autonomia dentro di Reino.

Segun Pieters: “Introduccion di HOFA ta cambia profundamente e balans constitucional di e sistema. Si autonomia financiero y decision politico ta limita door di ley di Reino, posicion di Aruba por move mas cerca di un modelo municipal, en bes di pais autonomo. Esaki ta realmente loke pueblo di Aruba kier?”

E promesanan electoral y realidad politico

Durante varios debate electoral na 2024, tres partido politico; AVP, MEP y PPA, a declara publicamente cu nan no tabata pro introduccion di un Ley di Reino pa Supervision Financiero. Pero segun Pieters, despues di eleccion e posicionnan politico a cambia dramaticamente. E ta cuestiona si promesanan electoral a wordo respeta, ya cu ta mustra mas un ‘kiezersbedrog”.

Pa fraccion di PPA, e asunto HOFA no ta simplemente un debate tecnico di gobernacion. Ta un momento di reflexion profundo riba futuro constitucional di Aruba. Status Aparte tabata gana cu sacrificio, conviccion y lucha politico dly di pueblo. Ningun hende, hende egocentrico, gobierno, politico, ni placa por kita e lucha di pueblo pa su Status Aparte. E decisionnan cu ta tuma awe lo determina con e autonomia y autodeterminacion di nos pais lo ta proteha pa e generacionnan futuro.

Pieters ta manda un mensahe cla: “Si Aruba kier keda “baas den su mesun cas”, proceso constitucional mester ta trata cu transparencia, respet y participacion democratico. Pasobra autonomia no ta un simbolo di pasado. Ta un responsabilidad pa proteha awe”.