Poco dia pasa mi a mira y tende cu lo restaura Toren Willem III y esey tabata un noticia grata pa mi. Dia 19 di maart 1911, despues di a consulta cu Monumentenbureau y Monumentenraad, e complex di Fort Zoutman y Willem III Toren a wordo proclama protegi. Y p’esey un relato breve dje toren.

Den Siglo 18 e lama Caribe tabata infesta cu piratanan y p’esey e gobierno di Curaçao y Dependencianan a dicidi di traha fortificacionnan riba tur e islanan. Na Aruba un forti a wordo construi aña 1789 y a haya e nomber di Fort Zoutman cu awo ta e edificio mas bieu di Aruba. Johan Arnold Zoutman tabata un heroe dje Di Cuatro Guera entre Hulanda y Inglatera (1780 – 1784). E forti a wordo traha sin muraya banda pazuid, ya cu e tabata keda masha cerca di lama cu ta poco hundo y lo tabata facil pa e defensa.
Riba peticion di Gezaghebber Jan Helenus Ferguson (Gez. 1866 – 1871) pa un toren cu luz, e toren a wordo construi cu ademas dje luz un klok, cua despues tabata zona cada ora y na momentonan cu tabatin un of otro evento na Playa. E toren, cu e luz determina den coordinadonan geografico na 12ᵒ 31′ 04″ N y 70ᵒ 02′ 08″ W, a wordo inaugura aña 1868, riba 19 di februari cu tabata fecha natal di Rey Willem III. Na principio e toren tabata blancha color blanco y e luz tabata cende cu kerosin. Cu tempo e toren a pasa den hopi metamorfosis: na comienso di Siglo 20 a pone un capa/dak rond dje luz; na principio dje aña 1930 a kita e dak y a cambia e luga y tipo dje luz cu probablemente tabata traha cu coriente; den e decada di cincuenta a traha di cinco piso, a pone e luz riba e dak dje piso aki y a pone un oloshi cu dialnan na tur e bandanan; den e decada di sesenta a kita e luz y e toren a stop di funciona como faro. Ki aña a cambia e colo di blanco pa otro color no ta na mi conocemento.
Pa aña 1909 e Ministro di Colonianan, riba peticion y exigencia dje miembro di Tweede Kamer Henrikus Hubertus van Kol, a presupuesta placa pa traha mapa dje colonianan den Caribe. Lt. Lodewijk Lens cu na aña 1909 tabata encarga cu e tarea di pone e base tecnico (red) pa e mapa di Aruba, ansiosamente a haci uzo dje toren Willem III hunto cu e faro di Sero Colorado cu tambe desde 1881 su coordinadonan geografico tabata conoci. Cu e dos puntonan aki lt. Lens por a planea, ubica y calcula e grandura dje blachinan dje mapa. Den e red triangular, un rekisito esencial den trahamento di un bon mapa, Willem III a haya number DP9 y Sero Colorado DP20, y pa por determina nan haltura, durante ocho dia lt. Lens a observa e lama halto y su mes a determina un plano di comparacion (nivel ta 0 meter); el a hiba esaki y a pone un plachi di hero na nivel di 3 meter riba nivel halto [3 M + HW (= Hoog Water)], den e muraya banda pabao dje forti. Trigonometricamente el a determina e siguiente puntonan: E nok dje toren = 19,20 M + HW; e base dje caha di luz = 17,80 M + HW; y vloer dje piso mas halto = 15,20 M + HW. Na 1953 a recalcula e red triangular y como cu e watertoren di playa ta mas halto cu Toren Willem III, a move DP9 pa un bara riba e watertoren.
Cu Toren Willem III y Fort Zoutman lo por perdura eternamente.





